Vlekkenkunst 

Je fantasie uitnodigen

Je kunt tekenen en schilderen met een vooropgezet plan.
Misschien wil je zo realistisch mogelijk een aardewerken schaal met fruit erop weergeven, 
alsof er een foto van genomen is. Je werkt nauwkeurig en waarheidsgetrouw. 
Of je wilt het perspectief tekenen onder de knie krijgen. Je raakt vertrouwd met begrippen als verdwijnpunten en ooghoogte. Zo schep je een beeld van diepte op een vel papier, dat nog platter dan een dubbeltje is. 
Als je geen doelbewust plan hebt, of wilt, vraag dan eens aan je fantasie om je te helpen.
Het spannende hiervan is, dat je aan het begin van je teken- of schilderafspraakje geen idee hebt wat je zult gaan maken.

Waarschijnlijk heb je als kind naar wolken gestaard en zag je daarin van alles verschijnen en verdwijnen. Of wie weet, doe je dit nog steeds. In de wolkenpartijen die telkens van plaats en vorm veranderen, zag je misschien een olifant met konijnenoren, of een huis met vleugels en bloemen die uit de schoorsteen groeiden.
Wolkenstaren is een ontspannende aangelegenheid, waar je op papier ook iets mee kunt. 

Ruim tien jaar maak ik zo nu en dan werk op de ‘wolkenstaren manier’.
Als ik schilder meng ik de olieverf op een glazen plaat. Aan het eind van zo’n schilderdag ga ik met de verfresten van die dag aan de slag. Soms voeg ik nog wat extra kleuren op de plaat toe. Als de verf nog nat is, pak ik het ene vel papier na het andere en leg deze op de plaat. Zo ontstaan op het papier kleurpartijen en abstracte afbeeldingen. Ik maak de glazen plaat schoon en laat de papieren drogen.
Als ik een flinke stapel van deze ‘monotypes’ heb opgespaard, ga ik een dagje ‘wolkenstaren op papier’. Met kleurpotloden en een puntenslijper bij de hand laat ik de afbeeldingen rustig op mij inwerken. Is er een ‘wolk’ waar ik iets in zie, dan ga ik er met de kleurpotloden in tekenen. Dit is heerlijk om te doen! Niets hoeft en alles is goed. Altijd komt er iets uit wat ik van tevoren niet had kunnen bedenken, en soms is het resultaat het bewaren en inlijsten waard.  
    
Eén van mijn originele achternichtjes hield op de basisschool een spreekbeurt over deze manier van werken en zij bedacht de term ‘vlekkenkunst’. En daarmee gaf zij precies aan wat het is. Sindsdien noem ik het ook zo.

Vanzelfsprekend heb je geen dag schilderen nodig om deze techniek toe te passen en je kunt ‘m met diverse materialen uitvoeren, zolang je maar een platte ondergrond hebt waarop je de basis maakt om de vellen papier op te leggen. Acrylverf is goedkoper dan olieverf, waardoor je zonder zorgen voor je portemonnee in de wolkjes kunt zijn. Wel moet je wat sneller werken en de plaat tussendoor schoonmaken, omdat acrylverf erg snel droogt. Ook kun je met ecoline als ondergrond werken. Bijvoorbeeld door deze via een rietje op de plaat te blazen. 
Het intekenen kan zoals gezegd met kleurpotlood, maar wat dacht je van inkt of krijt?
En van gekleurd papier?

Ik adviseer je om er veel, heel veel, te maken. Geef jezelf toestemming om lekker aan de gang te gaan. Als je ‘gewoon maar doet’ zal je van het effect opkijken. Misschien letterlijk, omdat je een geslaagd exemplaar hebt gemaakt. Maar de winst houdt vaak veel langer aan dan tijdens het werken zelf. Omdat je je fantasie de ruimte geeft is er een grote kans dat je je creativiteit in het algemeen bevordert. 
Misschien merk je na zo’n vlekkenkunstsessie dat je ineens een beetje buiten de lijntjes gaat denken of een probleem dat je al langer bezighoudt, door een andere bril gaat zien. Door deze andere dimensie creëer je diepte in iets dat eerder maar op één manier te benaderen leek.

Daarnaast komt er op je papier iets tevoorschijn dat beslist niet waarheidsgetrouw is en waarvan het perspectief absoluut niet klopt. En toch is het helemaal goed. Foutloos. Vlekkeloos, zou je kunnen zeggen. 

© 2020 Irene Kurpershoek
Irene schrijft ook blogs over psychologische onderwerpen, zie:
https://www.psycholoogleiden-kurpershoek.nl/blog-psycholoog-leiden